Dance Theater

Ελένη Παπαϊωάννου: Συνέντευξη για την performance χορού "Κοίτα Ανθρωπάκο"

Η ομάδα A(r)CT παρουσιάζει την performance χορού "ΚΟΙΤΑ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΟ", σε χορογραφία της Ελένης Παπαϊωάννου, στο Από Μηχανής Θέατρο, για 6 παραστάσεις, κάθε Σάββατο και Κυριακή από την 1η έως τις 16 Ιουνίου 2019.
Η χορογράφος Ελένη Παπαϊωάννου απαντά στις ερωτήσεις της Ναταλίας Κουτσούγερα.

• Ποιο ήταν το έναυσμα για να ασχοληθείτε με τον ψυχαναλυτή Bίλχελμ Ράιχ;

Το βιβλίο "Άκου, Ανθρωπάκο" το πρωτοδιάβασα πριν 3 χρόνια όσο ζούσα στην Αγγλία. Μου δημιούργησε ένα συναίσθημα θλίψης και απογοήτευσης, το οποίο ξανάνιωσα περπατώντας στον δρόμο και παρατηρώντας τους ανθρώπους, τις κινήσεις τους και την καθημερινότητά τους μέσα στην κοινωνία μιας αστικής πόλης όπως η Αθήνα.
Άρχισα να θυμάμαι τα χαρακτηριστικά του ανθρωπάκου που ανέφερε ο Βίλχεμ Ράϊχ στο βιβλίο του και να παίρνουν σάρκα και οστά μπροστά στα μάτια μου. Έτσι, αποφάσισα να δημιουργήσω ένα έργο βασισμένο σε αυτό το βιβλίο αλλά και εξίσου συνδεδεμένο με την σύγχρονη κοινωνία μας και τον σύγχρονο άνθρωπο, που σε πολλές πτυχές παραμένει ο ίδιος ανθρωπάκος που περιγράφει και ο συγγραφέας.
Να προσθέσω πως πιστεύω πολύ στην "ανακύκλωση" της τέχνης! Να μπορούμε δηλαδή να "χρησιμοποιούμε" δημιουργικά, έργα του παρελθόντος, ειδικά όταν είναι τόσο επίκαιρα, αντλώντας στοιχεία και αναβιώνοντάς τα. Πάντα θυμάμαι τα λόγια ενός καθηγητή μου που έλεγε: "Για να κάνουμε ένα καλό έργο δεν χρειάζεται να επανεφεύρουμε τον τροχό."

• Που διαφοροποιείται η παράσταση από το αυτούσιο έργο και που συνοδοιπορεί;

Η παράσταση είναι εξ' ολοκλήρου βασισμένη στο σωματικό θέατρο και τον χορό, κάτι που την διαφοροποιεί άμεσα από το βιβλίο "Άκου, ανθρωπάκο!". Το έργο μας δεν περιλαμβάνει λόγο, αλλά το κινησιολογικό λεξιλόγιο προέρχεται κατά βάση από το ύφος του βιβλίου και τα συναισθήματα που μας προκαλεί.
Δεν θέλαμε να γίνει μία αυτούσια αποτύπωση του έργου επί σκηνής, αλλά να "μεταφράσουμε" τα λόγια του Βίλχεμ Ράιχ σε κινήσεις και να μιλήσουμε με το σώμα, που μερικές φορές ξεχνάμε πόσο δυνατά μπορεί να φωνάξει.
Άλλη μία διαφοροποίηση μεταξύ του βιβλίου και της παράστασης είναι η θέση του αφηγητή. Ενώ στο βιβλίο ο συγγραφέας παίρνει τον ρόλο του αφηγητή, στο έργο αφηγητές γίνονται οι performers. Δεν υπάρχει πλέον μία φωνή, αλλά τρεις. Και έτσι η οπτική γωνία αλλάζει. Ταυτόχρονα όμως η θέση του θεατή παραμένει η ίδια. Βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα ξέσπασμα, και νιώθει είτε συνένοχος είτε πολέμιος του. Νιώθει οργή, θλίψη, ντροπή και ίσως απάθεια.

• Τι ακριβώς σας ενέπνευσε να ασχοληθείτε με το θέμα; Η επικαιρότητά του; Η προσωπική σας εμπειρία;

Σίγουρα η επικαιρότητα έπαιξε ένα πολύ σημαντικό ρόλο στο να επιλέξω το συγκεκριμένο θέμα. Πιστεύω ακράδαντα στην δύναμη της τέχνης να φέρνει στο φως όσα προσπαθούμε να θάψουμε βαθιά κάτω από το χώμα. Θέλει δύναμη να τα αντικρύσουμε στα μάτια, και πολλές φορές μία παράσταση είναι ο μόνος τρόπος.

• Τι σας δυσκόλεψε περισσότερο στην υλοποίηση της παράστασης αυτής;

Η γραφειοκρατία...

• Ήταν δύσκολο να κωμικοποιήσετε – χορογραφικά και εννοιολογικά – μια τέτοια τραυματική και επίπονη ανθρώπινη κατάσταση;

Ο άνθρωπος είναι κωμικοτραγικός. Η ύπαρξή του και η πορεία του στην ιστορία έχει πολλά στοιχεία που άλλοτε μπορεί να σε κάνουν να γελάσεις και άλλοτε να κλάψεις. Η ανθρώπινη κατάσταση που περιγράφει ή μάλλον καταγγέλλει ο Βίλχεμ Ράιχ στο βιβλίο του και εμείς πάνω στη σκηνή είναι το ίδιο τραυματική και επίπονη με αυτή την κατάσταση της ανθρώπινης οντότητας που συναντάμε κάθε μέρα. Απλά επιλέγουμε να την αγνοήσουμε, να την καταπιέσουμε ή να την αποδεχθούμε.

• Ποιοι οι ρόλοι των τριών performers και πόσο όμοιοι είναι τελικά; Σε ποια σημεία ομοιάζουν; Σε ποια σημεία διαφοροποιούνται;

Οι 3 performers γίνονται επί σκηνής τα δακτυλοδεικτούμενα ανθρωπάκια που κατακρίνει έντονα ο Βίλχεμ Ράιχ στο έργο του. Είναι άνθρωποι διαφορετικοί αλλά και ίδιοι, που άλλοτε εναντιώνονται , άλλοτε αφήνουν τον αυταρχισμό τους να κυριαρχήσει, άλλοτε γλυκαίνονται από την εξουσία και άλλοτε ενώνονται για να "επαναστατήσουν".
Τους διαφοροποιούν κυρίως τα χαρακτηριστικά τους, η εμφάνισή τους, οι αντιδράσεις τους και ο τρόπος που αποφάσισαν να ζήσουν μέσα σε αυτόν τον κόσμο. Ταυτόχρονα όμως γίνονται ένα, γιατί φοβούνται, γιατί πασχίζουν να βρουν την πραγματική τους ελευθερία, γιατί απελπίζονται, γιατί διαπιστώνουν πως χρειάζονται ο ένας τον άλλον. Και γιατί εν τέλει δεν παύουν να είναι τα μικρά, κοινά ανθρωπάκια που κρατάνε τον εαυτό τους μακριά από το φως.

• Σε στιγμές του έργου οι performers διαντιδρούν έντονα με το κοινό, προτρέποντάς το χορευτικά να αντιδράσει. Τι κρύβεται πίσω από αυτή την πρόταση;

Στο συγκεκριμένο έργο μας η διάδραση επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της κινησιολογικής έκφρασης, της οπτικής επαφής και των συναισθημάτων. Το κοινό καλείται να αφουγκραστεί, να αναρωτηθεί, να συγκινηθεί, να προβληματιστεί και να αντι-δράσει.

• Πώς λειτουργούν ο φουτουρισμός, ο σουρεαλισμός και ο ντανταϊσμός στην παράσταση;

Τα συγκεκριμένα κινήματα, σύγχρονα της εποχής που γράφτηκε το βιβλίο του Βίλχεμ Ράιχ, αν και κάπως αντικρουόμενα βρίσκουν τη θέση τους στην παράσταση "Κοίτα, Ανθρωπάκο".
Αρχικά, στα σκηνικά. Μία σκάλα και ένα σκοινί. Πράγματα καθημερινά που έχουν χρηστικές ιδιότητες αλλά μπορούν εξίσου να μεταμορφωθούν σε σύμβολα και η εικόνα τους να αλλοιωθεί.
Και έπειτα, σε ένα πιο μεταφορικό επίπεδο οι ίδιοι οι performers αμφιταλαντεύονται γύρω από αυτά τα κινήματα, υιοθετώντας κάποια από τα χαρακτηριστικά τους.
Περνούν καταστάσεις αντίδρασης και διαμαρτυρίας, επιδιώκουν την απελευθέρωση της φαντασίας τους, αντιστέκονται στον απόλυτο έλεγχο και τη λογική αλλά ταυτόχρονα παρουσιάζουν μία πλευρά αυταρχική και ταυτίζονται ξαφνικά με το φασιστικό στοιχείο.

• Ποιο είναι το κίνητρο της ομάδας A(r)CT και πώς αυτό περνάει στην δεδομένη παράσταση;

Ο κύριος στόχος της ομάδας A(r)CT είναι να δημιουργεί έργα προσιτά, άμεσα συνδεδεμένα με την καθημερινότητά μας, την κοινωνική, πολιτική και ανθρωπιστική μας ύπαρξη καθώς και τον σύγχρονο κόσμο, κάτι που σίγουρα πραγματεύεται η τωρινή μας παράσταση. Μας ενδιαφέρει να δημιουργούμε συζητήσεις και συγκινήσεις. Και να χρησιμοποιούμε την τέχνη ως ένα μέσο προσωπικής και συλλογικής αλλαγής.

• Συνδέεται η παράσταση με προηγούμενά σας έργα;

Αν και οι δράσεις της ομάδας μας ποικίλουν, από διαδραστικά έργα σε δημόσιους χώρους, σε εργαστήρια και performances, πάντα συγκλίνουν σε ένα σημείο. Την αναφορά τους στον άνθρωπο και το περιβάλλον του.
Έτσι, επιδιώκουμε να αντλούμε τις θεματικές μας από κοινωνικοπολιτικά ζητήματα της σημερινής κοινωνίας και του σύγχρονου κόσμου. Θέματα που είτε βασίζονται σε ένα πιο φιλοσοφικό επίπεδο είτε έχουν μια φύση πιο ουσιώδη και πραγματιστική.
Ένα ακόμα κοινό στοιχείο είναι η χρήση λογοτεχνικών και εικαστικών έργων ως αφετηρία της δημιουργίας ενός έργου. Όπως για παράδειγμα στις τελευταίες δουλειές μας "Αργήσαμε" και "2084" που βασίστηκαν στον πίνακα "Αργώ" του Ν. Εγγονόπουλου και το βιβλίο "1984" του Τζορτζ Όργουελ αντίστοιχα.

• Πιστεύετε ότι υπάρχει μια απόλυτα ρηξικέλευθη πράξη; Τελικά είναι δυνατόν σε μια μακρά και δύσκολη πορεία ζωής να αποφύγει κανείς τον ανθρωπάκο και τον φασισμό που τον καθυποτάσσει και τον διαμορφώνει; Ποιοί είναι οι τρόποι;

Νομίζω πως κάτι τέτοιο το αποφασίζει ο καθένας για τον εαυτό του. Δεν υπάρχει καμία ρηξικέλευθη πράξη. Όταν θέλει ο άνθρωπος βρίσκει τους τρόπους για να ζει ελεύθερος. Πραγματικά ελεύθερος. Χωρίς να υποτάσσεται σε ιδέες φασιστικές και τους κανόνες μίας κοινωνίας καπιταλιστικής. Και δεν μιλάω με όρους ουτοπικούς. Όλοι κάνουμε κάποιες υποχωρήσεις θέλοντας και μη. Το θέμα είναι πόσο πολύ είμαστε διατεθειμένοι να υποχωρήσουμε, πόσο πολύ είμαστε διατεθειμένοι να υποκύψουμε και να θυσιάσουμε την αξιοπρέπεια και την ανθρωπιά μας. Γιατί εν τέλει εμείς θέτουμε τα όρια του κόσμου μας. Εμείς αποφασίζουμε εάν θα ζήσουμε στο φως ή βυθισμένοι στο σκοτάδι...

Ναταλία Κουτσούγερα (Dancetheater.gr)

 

Share this post

Last modified on
elenfrdeites
Πέμπτη, 21 Νοεμβρίου 2019

Στοιχεία Επισκεψιμότητας

Επισκέπτες τώρα: 774
Εγγεγραμένα μέλη: 4512
Dancetheater.gr. All rights reserved 2010-2016

Login or Register

LOG IN

resources